Zakład Badań Kultury
Kierownik zakładu: dr hab. Tomasz Szlendak, prof. UMKAdiunkci: dr Krzysztof Olechnicki, dr Paweł Załęcki, dr Tomasz Marciniak
Doktoranci: mgr Tomasz Kozłowski, mgr Radosław Kossakowski, mgr Rafał Kruszka, mgr Anna Wójtewicz, mgr Piotr Siuda, mgr Monika Ryszewska, mgr Rafał Kołacki, mgr Katarzyna Stadnik, mgr Karolina Grabowska-Garczyńska
Zakład Badań Kultury IS UMK powstał wraz z Instytutem Socjologii. Pierwsze odnotowane przez kronikarza "spotkanie" (na życzenie Krzysztofa Olechnickiego zebrania nazywają się od wielu lat spotkaniami) odbyło się 13 marca 1995 roku w mieszkaniu ówczesnego i pierwszego kierownika zakładu – Janusza Muchy. W roku 2005 Janusz, który Zakład zbudował i doprowadził do stanu obecnej świetności, odszedł na inny obiecujący socjologicznie teren i pracuje w Krakowie.

Oficjalne spotkania Zakładu, zwykle z „ciekawym człowiekiem”, na ogół z odczytami czy innymi występami odbywały się w Instytucie Socjologii (przy ulicy Mickiewicza, a potem przy ulicy Fosa Staromiejska), ale czasem w mieszkaniach. Pamiętamy spotkania u pp. Olechnickich, Szlendaków, Załęckich w Bydgoszczy i Załęckich (tych samych) w ich wiejskiej posiadłości, Czachowskich (przez pewien czas stale u nich), Stetkiewiczów, u Katarzyny Szymańskiej, ale także w kawiarni "Pod Atlantem", w restauracjach (głównie "U Sołtysa", gdzie spotkania przekształcały się w długie dysputy na tematy różne) i w cukierni na Mickiewicza.
"Ciekawymi ludźmi", z którymi się spotykaliśmy, byli (poza pracownikami i doktorantami Zakładu, a także stałymi w różnych okresach uczestnikami szerszego zespołu, jak Hubert Czachowski i jego żona Kinga, Wojciech Olszewski, Katarzyna Szymańska, Lucyna Stetkiewicz), na przykład: Andrzej Kowalski, Andrzej Bokiniec, Magdalena Krysińska-Kałużna, Maria Nawojczyk, Katarzyna Osińska, Piotr Wróblewski, Janusz Skuczyński, Maryla Szmeja, Mikołaj Stanek, Iwona Sobieraj, Elżbieta Watanabe. W sumie, do dziś dnia odbyło się ponad 90 spotkań.
Zakład w chwili obecnej składa się z czterech pracowników (w kolejności alfabetycznej - Tomasz Marciniak, Krzysztof Olechnicki, Tomasz Szlendak i Paweł Załęcki) oraz siedmiu doktorantów, na różnych etapach zaawansowania dysertacji: Stanisław Burdziej, Jacek Gądecki, Radosław Kossakowski, Tomasz Kozłowski, Ariel Zieliński, Anna Wójtewicz i Paweł Szarek. W ramach prac zespołu powstało siedem doktoratów i wiele książek. Ostatnim wypromowanym przez Janusza Muchę doktorem jest Krzysztof Pietrowicz, zatrudniony w chwili obecnej w innym zakładzie w IS UMK. Pracownicy Zakładu zdobyli wiele ogólnopolskich nagród za prace badawcze, w tym trzy stypendia "Polityki" (Szlendak, Załęcki i Olechnicki). W sumie otrzymaliśmy pięć grantów KBN (Mucha trzy, Załęcki i Marciniak). W Zakładzie powstały także dziesiątki prac magisterskich, a niektóre z nich nagradzane były na szczeblu instytutowym, wydziałowym, uczelnianym, ogólnopolskim. Powstało na ich podstawie w sumie siedem książek. W chwili obecnej funkcjonuje w Zakładzie prowadzone przez jego obecnego kierownika – Tomasza Szlendaka – seminarium magisterskie pn. Socjologia i antropologia kultury. Pozostali adiunkci także mają swoich seminarzystów.

Tak jak kultura jest złożona i dynamiczna, tak też konkretna problematyka badawcza Zakładu jest dość heterogeniczna. Można tu jednak wyróżnić kilka obszarów. Głównym okazuje się religia. W sumie powstało na ten temat kilka książek (wczesna książka Olechnickiego z roku 1998, opublikowane książki Załęckiego, książka Szlendaka, książki Zielińskiego i Burdzieja; można tu też dodać książkę Huberta Czachowskiego). Innym obszarem podobnych zainteresowań jest zróżnicowanie kulturowe, etniczne i quasi-etniczne, w Polsce i zagranicą. Można tu wyróżnić prace Marciniaka, Muchy, Zielińskiego.Trzeci obszar to współczesna teoria socjologiczna: Mucha, Pietrowicz,Szlendak. Czwarty to życie seksualne: prace Szlendaka i Załęckiego. Piąty obszar to kultura masowa i popularna. Opublikowaliśmy tu wiele ważnych prac. Zajmowali się tym zagadnieniem Marciniak, Szlendak, Pietrowicz, Załęcki. Są wreszcie obszary indywidualnych badań: socjologia dzieci i młodzieży (Szlendak), socjobiologia i psychologia ewolucyjna (Szlendak), antropologia obrazu (Olechnicki; przed opublikowaniem jego prac dziedzina ta nazywała się antropologią wizualną), Nowe Ruchy Religijne i antropologia religii (Załęcki),antropologia architektury (Gądecki), rozrywka i czas wolny (Kozłowski),kultura konsumpcji (Kossakowski, pracujący już w innym zakładzie Pietrowicz i Szlendak), socjologia ciała (Wójtewicz).
Zakład jest miejscem wydawania pierwszego w Polsce internetowo-CDR-omowego pisma poświęconego socjologii i antropologii obrazu ("Ikonosfera"), którego pomysłodawcą jest Olechnicki, a współredagują je Olechnicki, Zieliński i Czachowski.Tutaj zlokalizowane jest pierwsze w Polsce, działające niezwykle dynamicznie Centrum Badań Ormiańskich, kierowane przez Marciniaka,organizujące między innymi Dwudzień Ormiański.



